“Tanı koymak, analitik söyleme özgü değildir, tıbbi söylemden gelir”

“Lacan’ın ‘analiz edilen’den daha uygun olan ‘analizan’ terimini ortaya atmasından önce Freud, ‘hasta’ ve ‘analiz edilen’ terimlerini kullanırken aralarında net bir ayrım yapmıştır. Hasta, belirtilerinden etkilenen kişidir. Hasta, rahatlamak için doktora giden ve tedavi gören kişidir. Analizan ise psikanalizin yeni tedavisine bir “analiz eden doktor”, Freud’un erken dönemdeki ifadesiyle analiz eğitimi almış bir doktor ile analize giren ve analizi gerçekleştiren kişidir -ve Freud daha sonra doktor olmasına gerek olmadığı gibi, doktor olmasının da işini kolaylaştırmadığını söyleyecektir.

Bir analizana hasta olduğu ya da hasta olmadığı bilgisini vermemek, kendimizi Lacan’ın öğretisiyle aynı çizgiye getirmektir. Bu bilgi, analistin konumunun doktorun konumu olmadığını söylemek ve analitik söylemin, efendinin söyleminin bir çeşidi olan tıbbi söylemden ya da günümüzde daha ziyade öznel boyutu göz ardı eden az çok bilimsel bir bilgiye dayanan akademik söylemden farklı olduğuna işaret etmektir.

Yine de analitik söylemin temel operatörü arzudur -Spinoza’nın dediği gibi ‘insanın özü’dür yani Lacan’ın analiz olasılığını açıkça bağlı kıldığı tek koşuldur. Analizin olmazsa olmazı, analistten talepte bulunan analizanın ‘kararlı arzusu’dur.

‘Televizyon’ metninde Lacan, psikanalizin neyi umut etmemize izin verdiği sorusuna çok kesin bir yanıt verir: ‘Öznesi olduğunuz bilinçdışına ışık tutmanızı sağlar’ diyor ve hemen ardından şu çekincesini dile getiriyor: “Herkes bilir ki, hiç kimseyi bunu yapmaya teşvik etmiyorum, arzusuna karar verilmemiş hiç kimseyi”. Bu, analizin reçete edilmediği anlamına gelir. Bir öznenin bu karar kılınmamış arzusu -mutlak tekilliği içinde- yapıya bağlı değildir ve öznenin arzusu hakkında hiçbir şey söylemeyen teşhise atıfta bulunmaz.

Analiz pratiğinde teşhisin kullanılmasına itiraz eden şey, teşhisin doğasıdır; bu doğanın özü, talepte bulunan kişinin bilinçdışı arzusunu dikkate almaktan başka bir şey değildir. Psikanalizin tanıya itirazı, etik bir itirazdır”

Yazan: Sol Aparicio
Çeviri: Atakan Yorulmaz